Мәдениетті жетімсірету – халықты қараңғылыққа итермелеу

Түркістан облысының прокуратурасы назарына!
Мәдениет – ұлттың бет-бейнесі, рухани болмысы мен ақыл-ойы, парасаты екені мәлім. Елбасы айтқандай, кез келген өркениетті ұлт, ең алдымен тарихымен, мәдениетімен, ұлтын ұлықтаған ұлы тұлғаларымен, әлемдік мәдениеттің алтын қорына қосқан үлкенді-кішілі үлесімен мақтанады.

Мәдениетті жетімсірету – халықты қараңғылыққа итермелеу

Облыс орталығы Түркістанның қалалық Мәдениет үйінің сиқы мынау.

Екі мың жылдық тарихы бар Түркістан – қазақтың ғана емес, күллі Түркі әлемінің асыл жауһары іспетті. Өркениеттің көшін бастап, білім мен ғылымның, ислам дінінің Орта Азиядағы ордасы ер Есімнің тұсында Қазақ хандығының астанасы болды. Қазақы мәдениеттің, қазақы болмыстың қаймағы бұзылмай, тарихын тереңге жайған мәуелі ағаштай әр тасы сырға толы, руханияттың бал-бұлағы Түркістан екеніне ешкім қарсы келе қоймас.

Бүгінде Түркістан қаласы облыс орталығы болып, рухани өрлеуді бастан кешіріп отырған уақытта қала әкімінің мәдениет саласына жасап отырған іс-әрекеті мен көзқарасы мәдениет саласын қолдаудан гөрі “қорлауға” көбірек ұқсаңқырайды. Бұлай деуіміздің бірнеше себебі бар.

Мәдениет үйінің ғимараты кеңес дәуірі кезінде қаланың орталық кинотеатры болған. Бертін келе қалалық Мәдениет үйіне берілген. Осы уақытқа дейін қаланың барша мәдени іс-шаралары өткізіліп келген. Бүгінгі күні Мәдениет үйі қаланың бір шетіне көшірілген. Ел құлағы елу дегендей, қала әкімі қалалық Мәдениет үйін мейрамханаға айналдырады-мыс. Бір қызығы сол, қала әкімі Мәдениет үйін жекешелендіруге шешім қабылдаған. Алайда мемлекеттік мүлік аукционға қойылмай жатып, “ғимараттың болашақ иелері” болса керек, олар тойханаға айналдыру жұмыстарын әлдеқашан бастап кеткен. Бұл Қазақстан Республикасының заңдарын нағыз белден басу болып табылады. Түркістан қаласы бүкіл Қазақстанға тойхана мен мейрамханалар санының көптігімен белгілі болған еді. Алайда қала әкіміне қаладағы мейрамханалар саны аз көрінді ме, жұмыс жасап тұрған Мәдениет үйін мейрамханаға айналдыруға не себеп болды екен?

Сондай-ақ қалалық әкімдік ғимаратты аукционға қою мақсатында нарықтық бағалау жұмысын жүргізген. Сізге өтірік, бізге шын, осы зәулім ғимаратты аукционға қойып сату үшін 70 миллионға жетпейтін сомаға бағалатқаны ел аузында айтылып жүр. Біле білсеңіз, бір ғана Майкөтов көшесіндегі көгалдандыру жұмыстарының 2 кезеңіне қалалық әкімдік 66 миллион бөлген. Сонда мәдениет үйінің ғимаратын сатып, одан түскен қаржыға 149 млрд бюджеті бар Түркістан қаласының әкімдігі қандай жыртығын жамамақшы? Әлде тағы бір көшеге қурап кете беретін ағаштарды отырғызбақшы ма?

Бір қызығы, заңды жекешелендіру процедуралары орындалмастан, ғимарат аукционға қойылмай тұрып, бүкіл қалалық Мәдениет үйі қызметкерлерін жиһаз-аспаптарын асындырып, домбыра,сырнайын беліне байлатып, «жетім қызды ұзатқандай қылып», сахналық киім-кешектерін буып-түйілген қалпы қала сыртына бір күнде қуып жіберуіне не себеп болды?

Мәдениет үйінің шығармашылық өмірі өте бай. Түркістан топырағынан нәр алып, қала халқына мәдени-рухани қызметтер беруде маңызды жұмыстарды әупірімдеп әлі күнге атқарып жүр. Елдегі барлық саяси-қоғамдық, мәдени-идеялық заманауи көркемдікке тәрбиелейтін сапалы қызметтер беріп келеді. Өйткені, Мәдениет үйі қарапайым халықпен етене жақын жұмыс істейді. Халқымызды өнер мен мәдениетке сусындатып, жаңалыққа жаршы болуға ең бірінші осы жергілікті мәдениет қызметкерлері дайын тұрады емес пе?

Қазіргі таңда Мәдениет үйі мекемесі қаланың шетіндегі Бірлік ауылындағы ескі клуб ғимаратына көшірілген. Бұл ғимарат өткен ғасырдың 80-жылдары колхоздың ұйымдастыруымен асарлатып салынған еді. Оның үстіне Мәдениет үйі қызметі сан-сапалы дайындық жұмыстары, киім-реквизит, музыкалық студия, үйірме бөлмелері, халықтық ұжымдар жұмысы мен әдіскерлік-ұйымдастыру қызметтерін «Бірлік» клубында жүргізу өте ыңғайсыз және сыйымсыз, әрі талапқа сай болмай отыр. Мұнда киім, құнды заттар бөлмелері өте тар, қолайсыз, көптеген қажеттіліктер қарастырылмаған. Бірақ, амал жоқтығынан мәдениет қызметкерлері жағдайға көндігіп, қызметтерін атқарып-ақ келеді.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы өзінің алғашқы халыққа жолдауында мәдениет саласының қызметкерлеріне лайықты көңіл бөлінбей жатқанын айтқан. Олардың жұмыс жағдайын жасап, жалақысы мен баспаналы болуға деген мүмкіндіктерін арттыру қажет екенін ұсынған. Мәдениет қызметкерлері көптеген әлеуметтік жеңілдіктерге қолы жетпей жүргені бар. Қалыптасқан ахуал, осы кәсіптің беделін түсіріп, лайықты кадрлардың тапшылығы айқын сезіліп жатқанын жеткізген.

Ал Түркістан қаласы әкімдігінің мәдениет саласы қызметкерлеріне жасап отырған жағдайы бұған толық кереғар. Бұл қала әкімінің мәдениет саласына деген көзқарасын айқындап отыр. Бұған тағы бір дәлел ретінде қалалық Мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі басшысының орнына әкім Рашид Аюповтың өкімімен Ғани Аманқұлов жайғасқаны болды. Мәдениет пен тіл саласына “үш қайнаса сорпасы қосылмайтын экономистің” он айдан бері бос тұрған орынға тағайындауға не себеп болды екен? Әлде «қазаншының өз еркі, қайдан құлақ шығарса» деген принципті ұстанып отыр ма?

Біршама уақыт басшысыз қалған қаланың мәдениет бөліміне бас болар Түркістанның, одан қалды басқа аймақтарда болсын, еліміздің мәдениетіне сүбелі үлес қосып жүрген, ерен еңбегімен ел танитын азамат келер деген үміт болғаны жасырын емес. Қазіргі мәдениеттің басшысы бұған дейін ОҚО апаттар медицинасы орталығында бухгалтер ретінде, ОҚО ішкі саясат басқармасында ревизор ретінде қызмет еткен. Одан бөлек, «Нұр-Төре» ЖШС-де экономист және Шымкенттің «Көрме орталығында» бес ай уақыт кадр жөнінде инспекторы болып жұмыс жасаған. Кейіннен сол орталыққа 4 ай уақытша жетекшілік етіпті.

Түркістанды түлетуге елімізден, одан қалды шет елдерден мықты мамандар лек-легімен келіп жатқаны бар. Алайда орталықтың мәдениетінің дамуы үшін қызмет жасайтын мемлекеттік қызметкердің білімі мен біліктілігіне мән берілмегені жарамады. «Түркістан – рухани астанамыз» дедік, «Түркістан –түркі әлемінің бесігі» дедік, енді осы атқа лайықты қызмет жасау үшін Мәдениет бөлімінің басшысы Ғани Ермаханбетұлының біліктілігін айтпағанда, білімі сай ма?

Мәдениетті дамыту дегеніміз – сандарды есептеу деген сөз емес. Талай дүл-дүлдер мен зиялылардың ордасы Түркістанның өзінде мәдениет майталмандары, осы саланың нағыз қазанында қайнаған бірде-бір адам табылмауы мүмкін емес-ті. Ал тіл дамыту – ең өзекті, ең маңызды дүние. Осы екі салаға бір бухгалтердің бас бола алуы мүмкін бе?

Бұдан кейін Түркістан халқының тіл саласы мен мәдениет саласы сападан санға айналып кетпесіне кім кепіл? Әлде қала әкіміне мәдениеттің сапасынан гөрі қаржылардың оңай әрі тез “жаратылуы” маңызды болып отыр ма? Мұндай жауапты шешім қабылдамас бұрын, жан-жақты терең талдау жасалып, әсіресе тіл саласына келгенде, жеті өлшеніп, бір кесілгені мақұл еді.

Сакен Хандиллаев

Түркістан қаласының Құрметті азаматы

ТЕГТЕР:
ПІКІРЛЕР